Sneller veredelen dankzij een verwarmde kas

Sinds 2023 heeft De Bolster niet alleen koude kassen voor de veredeling, maar ook een verwarmde kas. Frans Carree, hoofd van de Veredelingsafdeling: “Deze kas biedt allerlei nieuwe mogelijkheden, maar zorgt ook voor uitdagingen.” De kas werd hiervoor namelijk gebruikt door een gangbare teler.

“Door de verwarmde kas kunnen we veel sneller veredelen en reageren op de markt”

Toen Frans in 2017 bij De Bolster in dienst kwam, stelde hij al snel: wat we nu veredelen in de koude kas is niet geschikt voor teelt in gestookte kassen. Wilde De Bolster zich verder ontwikkelen en uitbreiden naar die sector, dan moesten ze in diezelfde warme omstandigheden rassen selecteren en veredelen. En dus ging het bedrijf in 2017 op zoek naar een verwarmde kas.

De eerste proeven

Al snel kwam De Bolster in contact met gangbare komkommerkweker Willem Doorn die praktisch om de hoek – in het dorp Heerde – een prachtige kas van 1,5 hectare had staan. Hij wilde wel een gedeelte van 250m2 vrijmaken. In 2018 stonden de eerste proeven met tomaat in de kas. Frans zag meteen verschil in de selectie. “Je zaait in november en plant in januari uit, op het moment dat er nog weinig natuurlijk licht is. Dat betekent dat er een compleet ander planttype ontstaat, met meer blad en minder trossen. Daarop selecteren is dus ook nodig, wil de plant geschikt zijn voor telers met gestookte kassen.”

Langzaam maar zeker ontstonden er plannen om de kas op termijn over te nemen, zodat De Bolster meer in de veredeling voor gestookte glasgroenten kon investeren.

“We liet de grond testen en daar bleken flink wat resten bestrijdingsmiddelen in te zitten, zelfs van middelen die al sinds 1978 verboden zijn”

Bestrijdingsmiddelen in de bodem

Groot was de schok – zowel privé als zakelijk – toen de kweker in 2022 plotseling overleed. Het hele plan om de kas over te nemen viel in duigen. De kas kwam te koop te staan en werd gekocht door een buurman van de kweker. Gelukkig kwam er vrij snel een oplossing: De Bolster mocht de kas huren en vanaf 2023 konden Frans en zijn team officieel van start. Dat ging niet zonder slag of stoot. “We lieten de grond testen en daar bleken flink wat resten bestrijdingsmiddelen in te zitten, zelfs van middelen die al sinds 1978 verboden zijn. Zo lang blijft dat dus in de grond zitten. Kijk maar naar PFAS, waar we nu als maatschappij mee geconfronteerd worden.”

In 2024 gingen de eerste kleine proeven de grond in om te kijken of de bestrijdingsmiddelen ook terug te vinden waren in de plant, de vrucht en het zaad. Wat bleek? Alle gewassen in de familie waar tomaat en paprika onder vallen waren schoon, in de familie van courgette, pompoen en komkommer werden wel resten teruggevonden. Dat betekent dat er voorlopig geen teelt voor de zadenproductie mogelijk is voor die gewasfamilie.

Bodem tot leven krijgen

In de bodem van de kas – die twintig jaar afgedekt was geweest met plastic – zat nauwelijks leven meer. Dat betekende flink investeren om de bodem weer gezond te krijgen. Frans: “We voegden veel compost toe en hebben 150 kilo wormen gekocht om op deze manier de vruchtbaarheid en structuur van de bodem te verbeteren. Het mooie is bovendien dat wormen bepaalde chemische bestrijdingsmiddelen kunnen afbreken. We zijn nu continu aan het monitoren hoeveel resten we nog terugvinden in de planten. Gelukkig daalt dat wel en hopen we de kas in de toekomst ook voor de vermeerdering van gewassen, zoals pompoen, courgette en komkommer te kunnen gebruiken. Het is een proces van vele jaren, maar het voelt wel alsof we deze grond hebben gered.”

“In de verwarmde kas kunnen we veel robuustere rassen ontwikkelen die het goed doen onder allerlei omstandigheden”

Jaarrond planten vermeerderen

Dit jaar heeft De Bolster 3.000m2 van de 15.000 m2 kas in gebruik. Op dat stuk staan nu de selectie van de tomaten, de onderstammen en wat kleine projecten. Frans: “Het grote voordeel van een gestookte kas is dat je hem jaarrond kunt gebruiken en in een kalenderjaar niet één, maar twee of zelfs drie generaties van een gewas kunt telen. Je kunt daardoor veel sneller veredelen en met een nieuw ras komen.”

De kas wordt nu nog puur voor selectie en veredeling gebruikt en nog niet voor de zaadproductie. Frans: “Dat willen we in de toekomst uiteraard wel. Dan kunnen we jaarrond gewassen vermeerderen en dat biedt mooie kansen. We kunnen dan naast sneller veredelen ook sneller schakelen in zaadbeschikbaarheid. Als bijvoorbeeld blijkt dat een ras goed aanslaat bij telers, dan kunnen we meteen bijzaaien en hoeven we niet een half jaar te wachten op het juiste seizoen. Daar zit echt onze kracht.”

Kansen voor groei

Frans hoopt dat de verwarmde kas in de toekomst kan meegroeien met het bedrijf en helemaal gevuld zal zijn. Hij sluit af: “Wat ik mooi vind, is dat we in deze kas veel robuustere rassen kunnen ontwikkelen, die het onder verschillende omstandigheden goed doen, zowel in de gestookte als de ongestookte teelt. Dat biedt voor ons goede kansen voor verdere groei.”

Van het gas af

De kas in Heerde wordt nu nog verwarmd door een buizenstelsel, gevuld met warm water, dat door de hele kas loopt. Het water wordt verwarmd door een ketel en een WKK (Warmte- krachtkoppeling). Daarmee kun je de kas in de winter tot een aangename temperatuur verwarmen. In de toekomst wil De Bolster van het gas af, maar voorlopig ligt de focus op het schoonkrijgen van de bodem in de kas.